Choroba von Willebranda (vWD) to zaburzenie krzepnięcia krwi, które powoduje wydłużone i potencjalnie zagrażające życiu krwawienia. U Kooikerhondje występuje 3. typ tego schorzenia, charakteryzujący się całkowitym brakiem czynnika von Willebranda. Choroba objawia się najczęściej krwawieniami z przewodu pokarmowego oraz układu moczowo-płciowego. Dzięki dostępności badań DNA od 1990 roku problem ten udało się opanować i obecnie nie rodzą się chore psy.

Dziedziczna mielopatia martwicza (ENM) to schorzenie neurologiczne atakujące istotę białą rdzenia kręgowego, które prowadzi do postępującego paraliżu. Pierwsze objawy pojawiają się u psów w wieku od 6 do 15 miesięcy. Początkowo są one łagodne i objawiają się subtelnymi zaburzeniami koordynacji tylnych kończyn, jednak z czasem postępują – chód psa staje się chwiejny i niepewny. W kolejnym etapie pojawiają się problemy z przednimi łapami oraz zaburzenia reakcji postawnych. Schorzenie nie wywołuje bólu, ale jest nieuleczalne i prowadzi do śmierci zwierzęcia przed ukończeniem drugiego roku życia. Dzięki dostępnym badaniom DNA chorobę udało się opanować i obecnie nie rodzą się już chore psy.

Zapalenie wielomięśniowe (PM – polymyositis) to uwarunkowana genetycznie choroba mięśni, za której rozwój odpowiadają dwie mutacje: główna (PM1) oraz modyfikująca (PM2). Zachorować mogą wyłącznie psy posiadające mutację PM1, podczas gdy obecność mutacji PM2 potęguje to ryzyko.

Szacowane ryzyko zachorowania na podstawie wyników PM1/PM2
Wartości oparte na analizie ok. 500 testów PM2 przeprowadzonych przez ECVG do 30 lipca 2026 r. (przy założeniu 25% niezgłoszonych przypadków):

Pierwsze objawy pojawiają się średnio w wieku 3 lat u homozygot (PM1/MM) oraz około 4,5 roku u heterozygot (PM1/WM). Do najczęstszych symptomów należą bolesność i sztywność mięśni, osłabienie, zaburzenia chodu oraz trudności z połykaniem, które w zaawansowanym stadium prowadzą do apatii, utraty wagi i zachłystowego zapalenia płuc.

W przypadku psów z grup ryzyka zaleca się regularną kontrolę weterynaryjną i badanie poziomu enzymu mięśniowego CK (kinazy kreatynowej). W razie podejrzeń diagnozę stawia się na podstawie biopsji mięśnia oraz badania MRI. Wczesne rozpoznanie pozwala na szybkie wdrożenie leczenia.

W przypadku pytań dotyczących diagnostyki lub leczenia zapalenia wielomięśniowego u rasy Kooikerhondje można skontaktować się z Centrum Eksperckim Genetyki Weterynaryjnej (ECVG):

📧 E-mail: gezondgefokt@uu.nl

Dziedziczne choroby oczu występują w u Kooikerhondje stosunkowo rzadko, a do najważniejszych z nich należą: katarakta, dwurzędność rzęs (distichiasis – wyrastanie dodatkowych rzęs, które można pomyślnie skorygować operacyjnie) oraz wrodzone wady naczyniowe, takie jak PHTVL stopnia 1. i przetrwała błona źrenicza (MPP). Polegają one na pozostaniu resztek naczyń krwionośnych z okresu płodowego – na powierzchni soczewki w przypadku PHTVL lub między rogówką a tęczówką w MPP – przy czym nie utrudniają one psu codziennego funkcjonowania.

Zwichnięcie rzepki (PL – Patellar luxation) polega na samoistnym wysuwaniu się rzepki z rowka stawu kolanowego. Łagodne postaci schorzenia niemal nie dają objawów, natomiast w cięższych przypadkach (od 2. stopnia) pies nagle zaczyna kuleć i przestaje obciążać łapę – jednak gdy rzepka powróci na swoje miejsce, zwierzę od razu zaczyna poruszać się normalnie. Lekkie formy (do stopnia 1) występują u około 15% badanych psów, stopień 2 z łagodnymi objawami dotyczy około 5%, a najcięższe przypadki (stopień 3 i 4), wymagające zazwyczaj operacji chirurgicznej, zdarzają się niezwykle rzadko (poniżej 1%).

Epilepsja to schorzenie objawiające się nawracającymi atakami drgawek, które dzieli się na formę pierwotną (uwarunkowaną genetycznie) oraz wtórną. Objawy mogą przybierać różną postać – od nietypowych napadów z łagodnymi skurczami mięśni przy zachowanej świadomości, po klasyczne, uogólnione ataki, pojawiające się zazwyczaj między 6. miesiącem a 5. rokiem życia. Sam atak trwa od kilku sekund do kilku minut i przeważnie trudno go przewidzieć, a po nim następuje faza wybudzania trwająca od kilku sekund do nawet kilku godzin. Dzięki rygorystycznej polityce hodowlanej holenderskiego klubu rasy VHNK choroba ta występuje u Kooikerhondje niezwykle rzadko – rocznie zgłasza się zaledwie od 1 do 5 przypadków.